De Sint-Jozefkerk

Status: Aanwezig (van erediensten onttrokken)

De Sint-Jozefkerk is een parochiekerk in de tot de Noord-Brabantse gemeente Loon op Zand behorende plaats Kaatsheuvel, gelegen aan het Wilhelminaplein. 

De opkomst van de kerk

Tegen het eind van de jaren twintig van de 20ste eeuw kwam aan het licht dat de St. Jan, gelegen in het centrum van Kaatsheuvel, te klein was geworden voor het aantal kerkgangers. Ditzelfde probleem deed zich 30 jaar eerder voor, wat leidde tot de bouw van de Martelaren van Gorcumkerk in het dorp.

Met de Martelaren van Gorcum voor de kerkgangers in het westen van Kaatsheuvel en de St. Jan als centraal gelegen kerk voornamelijk voor de noord en zuidelijke kerkgangers bleef een mooie locatie over om zich met een nieuwe kerk op te richten en gelijk een oostelijk gelegen kerkelijk centrum te realiseren.

In 1928 is het eerste verzoek ingediend door het kerkbestuur van de St. Jansparochie om een terrein gelegen langs de provinciale weg Waalwijk-Tilburg aan te mogen kopen. Het was twee hectare groot, had een koopsom van f 10.000,- (f 0,50,- per vierkante meter) en was zeer aantrekkelijk om later "ene eventuele latere oprichting van een nieuwe parochie" te realiseren.

De bisschop van 's-Hertogenbosch stemde in “mits er geen geldopname voor nodig is”. Vier weken later adviseerde het bisdom dat het toch beter was van de koop af te zien. Het kerkbestuur besloot dit advies op te volgen. Enige jaren later kwamen gronden beschikbaar aan het Wilhelminaplein (geschonken door de Vincentiusvereniging en de familie De Kort). In 1934 werd de parochie definitief opgericht en per september van dat jaar werd de bouw gestart. In 1936 werd de kerk gebouwd.

Op 29 juni 1936 werd de Sint-Jozefkerk geconsacreerd.

 

Een jaar nadat de kerk er stond, werd er over geschreven in het R.K. Bouwblad:

"Als men, van Waalwijk uit, van de klei het zand intrekt en langs den hoofdweg in de richting Tilburg gaat, dan trekt, kort na Sprang met zijn zwaren, machtigen toren, Kaatsheuvel onze aandacht. Allereerst door het geprononceerde silhouet der nieuwe St.-Josephkerk".

De schrijver was tamelijk kritisch over het exterieur en positief over het interieur. Tot kerkpatroon werd Sint Jozef gekozen omdat hij de patroon was van de arbeiders. Het grootste deel van de parochianen was arbeider.

Oorsprong van de naamdrager

Sint-Jozef is in de christelijke traditie de echtgenoot van Maria en de voedstervader (pleegvader) van Jezus. Als timmerman uit Nazareth staat hij bekend als een rechtvaardig, zwijgzaam persoon die Gods wil volgde.

Hij is de patroonheilige van de timmerlieden en arbeiders. Verder wordt hij aangeroepen als patroon van maagden, religieuze communiteiten, echtgenoten, het huisgezin en van stervenden. Smakt, gemeente Venray, is de enige bedevaartplaats van Sint-Jozef in Nederland, een bezoek waard.

Afbeelding: Het leeg getrokken interieur van de Sint-Jozefkerk te Kaatsheuvel.

Dreigende sloop

Vanaf 2002 werd er een strijd gestreden om de sloop van de kerk te voorkomen. De Sint-Jozefkerk had geen monumentstatus, ondanks dat dit wel geprobeerd was te verkrijgen. Met zo'n monumentstatus zou slopen een stuk lastiger worden, maar helaas had de kerk deze bescherming een lange tijd niet.

Op 9 januari 2005 werd de kerkt onttrokken aan de erediensten en ging de Jozefkerk dicht en leek lange tijd bestemd voor sloop. Ter voorkoming van sloop en inzet op een haalbare herbestemming werd de Stichting Erfgoed Kaatsheuvel (STERK) opgericht. 

De landelijke Raad voor Cultuur adviseerde desondanks het complex aan te wijzen als rijksmonument. In 2011 oordeelde de Raad van State in hoger beroep dat de kerk wel degelijk monumentenstatus verdient en dat de sloopplannen van parochie en bisdom vooralsnog niet mogen doorgaan.

Daarbij is de (voormalige) kerk in de periode eind 2017 tot begin 2018 gerestaureerd: De buitenzijde van de kerk wordt geheel gerestaureerd. Daken worden vervangen, glas in lood wordt hersteld en het metselwerk wordt nagelopen en hersteld. 

De pastoors

Tussen 1934 en 2005 zijn er voor de Sint-Jozefkerk vijf pastoors geweest.

Pastoors van de Sint-Jozefkerk:

  1. Franciscus Josephus Cornelis Johannes de Klijn (1889-1966), 25 jaar pastoor tussen 1934 en 1959.
  2. Henricus Jozephus Johannes Simkens (1910-1983), 17 jaar pastoor tussen 1959 en 1976.
  3. Petrus Koreman (1929-1997), 20 jaar pastoor tussen 1976 en 1997.
  4. Piet Gelens, 5 jaar pastoor tussen 1997 en 2002.
  5. Jan Groos, 3 jaar pastoor tussen 2002 en 2005.

 

Daarna werd de kerk van erediensten onttrokken.

Herbestemming

De Jozefkerk in Kaatsheuvel heeft meer dan 10 jaar leeggestaan totdat de huidige eigenaar het heeft gekocht. Er zijn diverse invullingen de revue gepasseerd. In 2018 werd de herbestemming tot medisch centrum gerealiseerd. Huisartsenpraktijk De Ruijter, apotheek De Koning, fysiotherapie de Waterleeght, Puur Verloskunde, podotherapie Van der Eerden, Praktijk Van de Wiel orthopedagogen en GZ psychologen en Thebe wijkverpleging geven invulling aan het medisch centrum.

Aan de voorzijde van de kerk aan het Wilhelminaplein zijn twee woongebouwen gerealiseerd met in totaal 24 appartementen. Aan de binnenzijde wordt de kerk deels voorzien van een verdiepingsvloer en het geheel wordt voorzien van een nieuw inbouwpakket. De pastorie moest hiervoor worden afgebroken. Het plan is ontworpen door Louis de Jager van Forum Architecten.

Het gebouw zelf

De kerk is gebouwd in 1936 naar ontwerp (1935) van architect C.H. de Bever in traditionalistische stijl. De kerk ligt aan de oostzijde van het Wilhelminaplein en is met het koor op het oosten gericht. Aan de noord- en oostzijde wordt de kerk omringd door het kerkhof. 

Bij het sluiten van de kerk in 2005 zijn elementen uit het interieur verwijderd, te weten de dubbele rijen kerkbanken in schip en transept, kruiswegstaties die voorheen waren aangebracht in de zijbeuken en het orgel van de familie Adema-Schreurs uit 1962 (verkocht aan de R.K. Parochie H.H. Martelaren van Gorcum in De Lier).

Bronnen: