Reinier van der Heijden

Voluit "Reinier Joseph Theodorus Maria van der Heijden".

Titulatuur: Mr. (meester in de rechten)

Functies (politiek):

  • Burgemeester van gem. Drunen (1930-1942 en 1944-1948)
  • Burgemeester van gem. Waalwijk (waarnemend) (1944-1946)
  • Burgemeester van gem. Loon op Zand (1948-1963)
  • Mede-grondlegger en voorzitter van Natuurpark de Efteling (1952-1972)

Rein van der Heijden wordt op 7 februari 1898 geboren in Waalwijk. Hij werd geboren als zoon van Cornelis Reinier Stephanus van der Heijden (1855-1942; gemeenteontvanger) en Anna Maria Henriette Wakkers (1861-1917). Hij volgde aanvankelijk een priesteropleiding bij het grootseminarie in Haaren maar koos toch maar voor een rechtenstudie.

Afbeelding: Portret van Reinier van der Heijden.

Carrière als jurist

Na zijn staatsexamen in 1921 gaat hij in 1923 rechten studeren aan de in dat jaar opgerichte Katholieke Universiteit Nijmegen (nu Radboud Universteit). In 1924 wordt hij voorzitter van de senaat van het ook gloednieuwe studentencorps Carolus Magnus. Zijn agendapunt is aankoop van sociëteit Oranjesingel 42. Als dat gedaan is, treedt hij af om verder te studeren. In 1925 is hij geslaagd voor het doctoraal rechten. Hij gaat aan de slag als curator van faillissementen, later als advocaat en procureur in Den Haag.

Begin 1930 wordt Van der Heijden aangesteld als secretaris van de roemruchte commissie inzake het 'dansvraagstuk'. Deze commissie moet de regering adviseren 'in hoeverre van overheidswege maatregelen moeten worden genomen met betrekking tot het dansen'.

Afbeelding: Aanwijzing van Van der Heijden als secretaris zoals vermeld in het rapport Dansvraagstuk

Afbeelding: Reinier van der Heijden, ca. 1930.

Burgemeester van Drunen

Per 9 november 1930 wordt hij geïnstalleerd als burgemeester van Drunen en Oudheusden. In 1935 ging de gemeente Oudheusden op in de gemeente Drunen en werd dus burgemeester van Drunen en Elshout. In deze rol is hij onder andere secretaris van de Kamer van Koophandel voor de Langstraat.

Op 6 juli 1931 trouwt hij met Betty Perquin.

Op 5 juni 1942 wordt Van der Heijden ontslagen als burgemeester, op last van de Commissaris-Generaal voor bestuur en justitie. Hij wordt vervangen door de NSB'er Joannes Theodorus Ramaekers (1890-?). Zelf was Van der Heijden als gijzelaar anderhalf jaar geïnterneerd in het Kamp Sint-Michielsgestel. 

Na de bevrijding in 1944 wordt hij weer op zijn oude functie aangesteld die hij tot 1948 bekleedt, daarnaast was hij tot 1946 waarnemend burgemeester van Waalwijk.

Afbeelding: Oktober 1930, de installatie van burgemeester Mr. R.J.Th. vd Heijden (op de voorgrond met naast hem zijn toekomstige echtgenote mej. Perquin).

Bron: Burgemeesters Drunen. (n.d.).

Burgemeester van Loon op Zand

Van der Heijden wordt in 1948 aangesteld als burgemeester van Loon op Zand. Wanneer in 1949 de succesvolle expositie De Schoen '49 in het plaatselijke Sportpark wordt georganiseerd raakt voorzitter van het erecomité Van der Heijden enthousiast over de recreatiemogelijkheden die het park biedt. Hij ziet al direct na zijn ambtsaanvaardig kansen in de plannen die de pastoor De Klijn en kapelaan Rietra schoorvoetend vormgeven ten zuiden van Kaatsheuvel. Van der Heijden mengt zich vanaf de eerste dagen van zijn burgemeesterschap al in de opbouw en groeikansen van het toenmalige Sportpark.

Een jaar later neemt de burgemeester als voorzitter zitting in de nieuwe Stichting Natuurpark de Efteling. Dit zou het begin zijn van een jarenlange innige band tussen het park en Van der Heijden. Van der Heijden heeft van het begin af aan een enorm vertrouwen in de potentie van de Efteling; hij investeert ruim een miljoen gulden vanuit de gemeentekas in het park en koopt binnen zeer korte tijd 65 hectare grond aan.

Oprichting Stichting Natuurpark de Efteling

Op een familiefeest vraagt Van der Heijden zijn zwager Peter Reijnders om eens mee te denken. Deze cineast oppert al vlug de suggestie een 'speel- en sprookjestuin' te ontwikkelen en haalt Anton Pieck erbij. Terwijl Reijnders en Pieck zich bezig houden met het feitelijke ontwerp en de constructie van het Sprookjesbos zorgt Van der Heijden als doortastende voorzitter van de stichting voor de benodigde expansiedrift en oog voor commercie.

In 1950 werd de Stichting Natuurpark de Efteling opgericht door Van der Heijden, samen met Peter Reijnders en Anton Pieck. Ze deden dit omdat de plaatselijke economie te veel afhankelijk was van de schoen- en leerindustrie. De voorzittershamer van de stichting Natuurpark de Efteling pakt Van der Heijden voor het eerst op op 8 juni 1950. Het is ook de eerste vergadering van de nieuwe stichting. Daarin legt de burgemeester meer invloed en daadkracht bij de gemeente en impliciet bij zichzelf. Bovendien durft hij als een ondernemer te wapperen met geld. 

De stap die het meest bepalend zal zijn voor de verdere ontwikkeling van de Efteling kondigt de stichtingsvoorzitter officieel aan in de bestuursvergadering van 1 april 1952. Hij zet de plannen uiteen die hij heeft voor een Sprookjesbos. ‘Spoedshalve’, zo staat in de notulen, ‘werd een ander reeds door het dagelijks bestuur voorbereid.’ Het tekent de wilskracht en bestuursstijl van Van der Heijden die, samen met pastoor De Klijn en Jac. Smit, ook in dat dagelijks bestuur zit.  

Al veel eerder, achter de schermen en in de wandelgangen, zet hij de lijnen uit die leiden tot een sprookjestuin. De impulsen daarvoor geeft zijn vrouw hem aan de eettafel thuis. Zij vindt in 1951 dat er een stunt nodig is om in de toekomst meer publiek te trekken. 

Afbeelding: Tijdens de befaamde speech bij het Anton Pieckplein, 1954.

Afscheid als burgemeester

Van der Heijden staat bekend als een individualist. Hij is bovendien gewend zijn zin door te drijven, waardoor hij zich niet echt populair maakte in de gemeente. Daar staat tegenover dat hij over nuttige (politieke) contacten beschikt die de Efteling later heel goed van pas komen. Hij bezat een feodeaal karakter, het was een man die nauwelijks tegenspraak duldde. Streng maar rechtvaardig, niet makkelijk in de omgang, op het autoritaire af, en een Pietje precies. Maar desondanks is het niet ondenkbaar dat de Efteling zonder de steun van Van der Heijden in zijn hoedanigheid als burgemeester van Loon op Zand niet zo vlug was gegroeid.

In 1955 wordt Van der Heijden benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Op 1 maart 1963 treedt hij na 15 jaar af als burgemeester; hij wordt opgevolgd door Louis van Erp. Tevens neemt hij afscheid van enkele andere bestuursfuncties. Voorzitter van het Eftelingbestuur blijft hij echter wél. Hij verhuist naar de door de Efteling gebouwde directiewoning aan de Eftelingsestraat. 

Latere cariére 

Hoewel Van der Heijden in 1963, na 15 jaar als burgemeester aftreed, blijft hij wel nog betrokken in de gemeente als voorzitter van De Efteling.

Uiteindelijk vertrok hij wegens ‘interne onrust’ halverwege 1971 van de voorzittersstoel. Ondertussen was hij ook van de directiewoning aan de Eftelingsestraat naar een serviceflat verhuist. Datzelfde jaar stopte hij ook met het voorzitterschap van 'Stichting tot exploitatie van het recreatiepark Het Kraanven'. Officieel bleef Van der Heijden tot 1 januari 1972 voorzitter van de stichting Natuurpark de Efteling. 

Na een jaar vol geheime interne vergaderingen en 'verschil van meningen en inzichten' treedt de ex-burgemeester af, waarna Gé Rieter de taak van bestuursvoorzitter overneemt. Rond 1972 wordt ook nog een nieuwe straat in Kaatsheuvel naar hem vernoemd: de Burgemeester van der Heijdenlaan.

Laatste jaren

In 1978 wordt Rein van der Heijden, samen met Anton Pieck, benoemd tot ereburger van de gemeente Loon op Zand. 

Reinier van der Heijden komt op 1 juni 1981 te Vught te overlijden. Hij werd begraven op de Rooms-Katholieke begraafplaats Onze Lieve Vrouwe Middelares Genaden te Vught.

Hij werd overleefd door drie kinderen en zijn echtgenote.

Van der Heijden werd 83 jaar oud.

Afbeelding: Pieck en Van der Heijden in 1978 wanneer ze tot ereburgers worden benoemd door burgemeester Fiévez.

Bronnen: