GEMEENTE LOON OP ZAND TIJDENS DE TWEEDE WERELDOORLOG
Vanaf 10 mei 1940 werd de rustige Brabantse gemeente Loon op Zand, net als de rest van Nederland, plotseling opgeschrikt door de dreunende voetstappen van een wereldoorlog. De eerste oorlogsdag maakte de gemeente al van dichtbij kennis met het oorlogsgeweld.
De gemeenschap kwam gedurende de jaren steeds meer onder druk te staan naarmate de oorlog voortduurde. Voedselschaarste, razzia's en de voortdurende dreiging van arrestatie en deportatie maakten het leven moeilijk. Mensen kwamen samen in hun verzet tegen de onderdrukking, vastbesloten om hun dorp en hun toekomst te beschermen of anderen te helpen door onder te laten duiken.
De oorlogsjaren lieten onuitwisbare sporen na op de ziel van Loon op Zand, Kaatsheuvel en de Moer. Verhalen van moed en opoffering werden doorgegeven van generatie op generatie, en de herinneringen aan die donkere dagen blijven voortleven in de harten van de inwoners. De Tweede Wereldoorlog had de gemeente misschien wel veranderd, maar het dorp kwam er sterker en veerkrachtiger uit, klaar om zijn rol in de wereld met hernieuwde energie en vastberadenheid te vervullen.
*Let op! Sommige onderdelen bevatten getuigenissen die in gedetailleerde beschrijvingen kunnen gaan. Kunt u niet goed of slecht tegen expliciete beschrijvingen en/of verhalen, maak dan de keuze om ervan af te zien wanneer dit boven een van de pagina's "16+" vermeld staat.
DE VERHALEN VAN DE TWINTIGSTE EEUW
Onze jongens tijdens de Meidagen
Bekijk hier een overzicht van de gemobiliseerde (jonge-)mannen en latere krijgsgevangenen uit de gemeente Loon op Zand, bij het uitbreken van de oorlog.
De arrestatie van vader en zoon Van Es
Ontdek hier het verhaal van hoe Jan van Es en zijn zoon Dorus van Es in de zomer van 1944 werden opgepakt en omkwamen in Kamp Vught.
Kaatsheuvels bevrijdingsdagboek
Lees fragmenten uit het dagboek dat mevrouw Catharina Antonia Maria "Toke" Dankers- Van Beek (1918-1987) tegen het einde van de oorlog bijhield.
Jonge slachtoffers van de M.A.St.
Ontdek het verhaal van hoe 13- en 12-jarige Jan Opperman en Jan Verhoeven omkwamen door een op de M.A.St. gevonden granaat.
HET LOKALE NIEUWS UIT DE OORLOGSTIJD
Nieuws uit de Oorlogsjaren (1940-1945)
Afbeelding hierboven: Een Duitse soldaat voor de Theresiaschool aan de Gasthuisstraat.
Zonder stroom door storm (1940)
Tijdens een hevig onweer is een paal van de radiodistributie totaal versplinterd door de bliksem. Kaatsheuvel zat toen enkele uren zonder stroom. In november van hetzelfde jaar woedde er een vreselijke westerstorm. Er was een enorme schade aan honderden woningen, fabrieken, scholen en kerken. Er werd gezegd dat er meer dan 300 woningen waren beschadigd. Van het missiehuis "St. Antonius" op de Kruisstraat waren zowat alle ruiten gesneuveld. Ook was het kruisbeeld dat boven de ingang hing naar beneden gevallen. Bij de winkel van "Au bon Marché" in de Hoofdstraat tegenover de kerk, sneuvelden de grote etalageruiten en dientengevolge ook de inhoud van de etalages. Er waren duizenden pannen van gemeentewoningen gewaaid, zinken goten lagen op de grond en ontwortelde bomen lagen overal op straat. Dit alles bij elkaar gaf een triest beeld.
Bombardement op passerende militairen (1940)
Op vrijdagmiddag 10 mei werd de provinciale weg van Kaatsheuvel naar Loon op Zand, nabij café de Steenbakker, gebombardeerd. Op dat moment stond de weg vol met militaire voertuigen van het Nederlandse leger. De militairen waren in colonnes op weg naar de Vesting Holland. Er waren, zoals werd medegedeeld, zes Nederlandse militairen en een officier gesneuveld, maar ook twee Ketsheuvelse schooljongens werden dodelijk getroffen. De woningen aan d'n Horst liepen grote schade op; er stonden veel uitgebrande auto's en vrachtauto's op de weg.
IJsplezier en vallende V-1's (1945)
Het is een strenge winter met veel vorst en er wordt dan ook flink geschaatst op de IJsbaan.
De raketten of V-1's komen dagelijks overvliegen op weg naar de havenstad Antwerpen of naar Engeland. Daarom wordt de luchtbeschermings-observatiepost in het torentje van het oude raadhuis permanent door twee personen bemand. In de derde week van januari zijn er hevige gevechten aan het Oude Maasje tussen de Duitsers enerzijds en de Polen en Canadezen anderzijds.
Afbeelding hierboven: Oorlogsgraven op de begraafplaats van de Sint Janskerk in Kaatsheuvel, november 1944.
Algemene bevrijding (1945)
De algehele bevrijding van Nederland wordt vanaf 5 mei uitbundig gevierd. Een kwartier na het bericht van de capitulatie der Duitse troepen trok harmonie Apollo door de Ketsheuvelse straten. De schoenfabrikanten, die de laatste maanden weer aan het produceren waren, hebben hun personeel een volle week vrij gegeven. Elke avond is er Bal Champetre op de Markt en er spelen telkens andere orkestjes of bands. Tijdens een fakkeloptocht worden poppen, die op Hitler en Göring lijken, meegedragen en tenslotte op een weiland in de Julianastraat verbrand. Langzaam maar zeker komt het normale leven weer op gang.
Na de bevrijding nog steeds gewonden (1945)
In de lente vielen er veel gewonden onder de kinderen die met munitie speelden. Het meeste oorlogstuig werd gevonden in het vroegere munitiekamp M.A.St. Ook in juni raakten er weer verschillende kinderen gewond.
De boeren hebben veel last van de Coloradokever die zich tegoed doet aan de aardappelen op het land. Vanuit Amerika is echter een goed bestrijdingsmiddel aangevoerd.
Afbeelding: De ontploffingen bij de M.A.St. gedurende Dolle Dinsdag.
De rookpluimen waren tot in de wijde omgeving te zien.
