Pastoor-Deken Adrianus van den Brekel

Functies:

  • Pastoor te Zevenbergsche Hoek (1922-1934)
  • Pastoor van de St. Johannes de Doperkerk te Kaatsheuvel (1934-1954)
  • Deken van het Dekenaat Waalwijk (1934-1954)

Adrianus Josephus van den Brekel werd geboren op 10 februari 1876 te Tilburg, als zoon van Jacobus van den Brekel (1841-1891) en Anna Jacoba Staps (1840-1917). Het gezin bestond uit elf kinderen:

  1. Carolus Christianus van den Brekel (1868-1938)
  2. Christina Maria Van den Brekel (1870-1961)
  3. Theresia van den Brekel (1874-1883)
  4. Antonetta Maria van den Brekel (1879-1969)
  5. Josef Jacobus van den Brekel (1883-1968)
  6. Johannes Cornelis van den Brekel (1869-1931)
  7. Joanna van den Brekel (1872-1874)
  8. Adrianus Josephus van den Brekel (1876-1956)
  9. Alphonsus Josephus van den Brekel (1877-1938)
  10. Maria Anna van den Brekel (1881-1970)
  11. Henricus Josephus Josephus van den Brekel (1885-1908)
Pastoor Deken Van den Brekel, Kaatsheuvel.

Hij werd op 58-jarige leeftijd pastoor van de St. Johannes de Doperkerk te Kaatsheuvel, nadat hij daarvoor twaalf jaar pastoor was geweest in Zevenbergsche Hoek. Hij is hier ruim twintig jaar pastoor en was de eerste pastoor van Kaatsheuvel die met emeritaat (pensioen) ging. Maar hij was toen ook al 78 jaar oud. 

Pastoor-Deken te Kaatsheuvel

Onder pastoor Van den Brekel heerst nog volop het ‘Rijke Roomsche Leven’, dat voor hem ook rijkelijk bloeide onder zijn voorganger pastoor mgr. Völker (1856-1934). 

De St. Jozefparochie wordt gesticht, met eerwaarde heer F. de Klijn, tot dan toe kapelaan van de St. Jan, als bouwpastoor. In het najaar van 1934 werd pastoor Van den Brekel door de Bisschop te Den Bosch naast zijn pastoraat ook benoemd tot deken van het Dekenaat Waalwijk. datzelfde moment wordt kapelaan de Klijn als pastoor van de nieuwe St. Jozefparochie, zodra de kerk klaar is, dus met ingang van 24 september 1934. De eerste steen van de "St Joseph", zoals die toen heette, werd door deken Van den Brekel in november 1935 gelegd.

Ook wordt er gebouwd, zoals een nieuw gasthuis (juni 1935), een nieuwe Gildenbond (april 1935) en een huishoudschool, en er worden nog vele verenigingen opgericht (onder andere voor jonge katholieke arbeiders, een katholieke jeugd beweging en een katholieke middenstandsvereniging). 

Startschot R.K. Sport- en Wandelpark

Onvermeld mag ook niet blijven dat pastoor Van den Brekel in 1935 aan de bisschop toestemming vroeg om grond te mogen aankopen voor het inrichten van een R.K. Sport- en Wandelpark, waaruit later de Efteling is voortgekomen.

Vanwege zijn grote verdiensten bij de oprichting en uitbreiding van dat park werd hij in 1950, op de eerste vergadering van het stichtingsbestuur van Natuurpark De Efteling, benoemd tot ere-voorzitter.

Afbeelding: Opening van de kaatsheuvelse handboogschutterij in het sportpark. Thans de Efteling in het jaar 1935. Van links naar rechts: Burgemeester Mallens, Herman van Rijswijk en pastoor-deken Van den Brekel.

Pastoor in oorlogstijd

Het pastoraat van pastoor-deken Van den Brekel is ook getekend door de Tweede Wereldoorlog. Al eerder waren, vanwege de ontwikkelingen in Duitsland, de bedevaarten naar Kevelaer vervangen door bedevaarten naar OLV in ’t Zand, bij Roermond.

Begin mei 1940 was pastoor Van den Brekel veertig jaar priester; als geschenk kreeg hij een geluidsinstallatie voor in de kerk. Maar de geplande feestelijkheden in de tweede week werden afgelast, omdat toen de oorlog was uitgebroken, op 10 mei 1940. 

Vanaf de zomer van 1940 tot mei 1941 waren Duitse soldaten ingekwartierd in de jongensschool, de meisjesschool en het patronaatsgebouw. Na afloop bleek er voor duizenden guldens schade te zijn aangericht. Daarop stuurde pastoor Van den Brekel schadeclaims naar Duitse instanties, echter zonder enige reactie.

In april 1941 vierde Pieter Elshout zijn 25-jarige jubileumfeest als koster van de St. Jan. Tevens werd op die dag herdacht dat het kosterschap al 75 jaar in de familie Elshout zat. Pieters vader, Wout Elshout was daarvoor al vijftig jaar koster geweest. De speciale mis werd door deken Van den Brekel opgedragen.

In 1943 haalden de Duitsers drie van de vier kerkklokken (deze kerkklokken waren in 1930 aan pastoor Völker geschonken) uit de toren van de St. Jan om te worden omgesmolten tot oorlogstuig.

Op Allerzielen (2 november) 1944 werden 26 van de dertig slachtoffers die bij het bombardement tijdens de bevrijding gevallen waren, op het St. Janskerkhof begraven. Wel bleef deken Van den Brekel de regels strak houden wanneer het aankwam op de begrafeniskosten: als er meerdere slachtoffers in één gezin waren (zoals de zonen van meester Piet Bisselink: Leo en Alphons), moesten de familieleden alsnog per omgekomen persoon kosten betalen, ondanks dat de 26 slachtoffers in een massagraf begraven zijn. De overige vier slachtoffers werden bij hun eigen parochie St. Jozef begraven. 

Laatste jaren

Als pastoor Van den Brekel in 1950 vijftig jaar priester is, krijgt hij van zijn parochianen drie nieuwe kerkklokken, die enkele jaren daarvoor tijdens de oorlog gestolen waren door de Duitse bezetters.

In 1954 doet deken Van den Brekel afstand van het pastoraat en gaat met emiraat. Hij werd opgevolgd door pastoor Van de Spijker (1903-1988), die daarvoor pastoor te Mierlo-Hout was. Dertien maanden later is Van den Brekel op 79-jarige leeftijd overleden.

Op zijn grafsteen staat de tekst:

"In Memoriam Adrianus Josephus van den Brekel Deken en pastoor Geboren te Tilburg 10 februari 1876 Pastoor te Kaatsheuvel 1934 – 1954 Aldaar overleden 9 januari 1956 In Pace (= in vrede)"

Afbeelding: Het graf van pastoor-deken Van den Brekel na zijn begrafenis in 1956.

Bronnen:

  • MyHeritage, Refuge Web Site, Cesar Refuge, geraadpleegd op 21 oktober 2026.